Święta Łucja kiedyś i dziś

  • Mali członkowie orszaku

    Mali członkowie orszaku Zdjęcie: Cecilia Larsson/imagebank.sweden.se

Tradycja obchodów Dnia Świętej Łucji w Szwecji zmienia się wraz z przemianami społecznymi i kulturalnymi. W dzisiejszej Szwecji, gdzie równouprawnienie jest sprawą niezwykle ważną, każde dziecko w przedszkolu może być najważniejszą osobą orszaku – bycie Łucją nie jest już zarezerwowane dla ślicznych blondynek. Chłopcy decydują się jednak zwykle na rolę gwiazdorów, krasnali lub chłopców z piernika, a część dziewczynek na rolę druhen.

Białe świece trzymane przez idących w orszaku zastępuje się coraz częściej świecami na baterie, ale kiedy gasną światła, a z oddali słychać narastający śpiew nadchodzącej procesji Świętej Łucji – nastrój jest równie podniosły.

Zgodnie z tradycją Łucja ma na głowie koronę z świecami, każda z druhen niesie w dłoniach świecę, a gwiazdorzy w szpiczastych czapkach - gwiazdy. Wszyscy ubrani są w białe długie szaty. Pochód zamykają krasnale z latarenkami w rękach.

Konkurencja o zdobycie roli Łucji może być zacięta. Co roku któryś z komercyjnych kanałów telewizyjnych wybiera „krajową” Łucję, a każda miejscowość swoją lokalną. Kandydatki prezentują się na łamach lokalnych gazet na kilka tygodni przed obchodami święta.

W bezklasowej Szwecji zawsze wystrzegano się szeregowania ludzi. W związku z tym konkursy piękności organizowano dość rzadko. Wyjątek zawsze stanowił zawsze konkurs na najpiękniejszą Łucję.

Prenumeratorzy lokalnych dzienników co roku otrzymują specjalny blankiet do głosowania na kandydatki. Zwycięstwo blondynki jest dzisiaj wysoce niepewne, nawet jeśli niejedna dawna blond miss Szwecji zaczynała swoją karierę jako Łucja. 13 grudnia ogłaszane są wyniki plebiscytu, a jego zwyciężczyni w powozie objeżdża okolicę, niosąc ze sobą światło, muzykę i odwiedzając sklepy, zakłady pracy, domy starców i szpitale.

Tradycja obchodów dnia Świętej Łucji jest - obok obchodów Nocy Świętojańskiej (szw. Midsommar) – jednym z najważniejszych szwedzkich świąt, mocno związanym z warunkami życia dawnego chłopskiego społeczeństwa, gdzie światło i ciemność oraz ciepło i ziąb odgrywały centralną rolę.

Święta Łucja jest niezachwianym symbolem światła w środku ciemnej szwedzkiej zimy.

Większość śpiewanych przez orszak piosenek porusza właśnie ten temat. Wszystkie one są doskonale znane każdemu Szwedowi. 13 grudnia o poranku radio rozbrzmiewa muzyką orszaku Świętej Łucji.

Nieodłącznym elementem tradycji są także pierniczki - pepparkakor, bułeczki z szafranem – lussekatter, grzane wino – glögg i kawa.