Czyste morze

Morza i szlaki wodne od niepamiętnych czasów jednoczą ludzi. W średniowieczu Morze Bałtyckie było czymś w rodzaju morskiej autostrady i handel w regionie kwitnął. Potem przyszła zimna wojna i kurtyna żelazna przecięła morze po środku. Minęło 20 lat od runięcia muru berlińskiego i pięc lat od rozszerzenia Unii Europejskiej na wschód, w wyniku którego osiem z dziewięciu krajów bałtyckich stało się członkami UE.
       Maria Åsenius od jesieni 2008 roku jest sekretarzem stanu w gabinecie minister ds. UE, Cecilii Malmström, i koordynuję prace w Szwecji nad Strategią Bałtycką Unii Europejskiej. Uważa, że najwyższa pora, żeby regionowi przywrócono dawną sławę.
       W grudniu 2007 roku głowy państw i rządów UE wezwały Komisję Europejską do naszkicowania strategii dla regionu Morza Bałtyckiego. W czerwcu 2009 roku Komisja przedstawiła swoje propozycje.
       – Jest to zupełnie nowy model współpracy. Różni się od wszystkiego, co było dotychczas i jest wyraźnie ukierunkowany na handel – mówi Maria Åsenius.
       We wrześniu w Sztokholmie odbędzie się konferencja ministerialna na temat Strategii Bałtyckiej, a kilka tygodni później strategia ma być przyjęta przez głowy państw i rządów.
       – A potem miejmy nadzieję, że kraje i organizacje odpowiedzialne za strategię rozpoczną wdrażanie konkretnego plan akcji.
       Więc jakich rezultatów spodziewa się Maria Åsenius? Wymienia trzy cele: żeby Morze Bałtyckie stało się czystsze, rynek wewnętrzny lepiej funkcjonował i region stał się bezpieczniejszy poprzez zwiększenie współpracy policyjnej i zwalczanie handlu żywym towarem.
       – Skoro Komisja Europejska już przedstawiła swoje propozycje, nie możemy usiąść wygodnie i powiedzieć: no, to była niezła praca. Teraz już musimy zadziałać razem – mówi Maria Åsenius.
       Ale czy Strategia Bałtycka może zainteresować pozostałe 19 krajów członkowskich UE?
       Maria Åsenius uważa, że makroregionalne podejście sprzyja Unii jako całości. Podaje następujący przykład:
       – Nie można wymagać od portugalskiego inwestora, który chce prowadzić biznes w regionie, żeby orientował się w prawie ośmiu różnych krajów. Musimy zgodzić się na wspólne stosowanie prawa Wspólnoty. I byłoby wspaniale, gdyby region Morza Bałtyckiego stał się modelem do naśladowania dla innych regionów – gdyby można było powiedzieć, że właśnie tu najlepiej funkcjonuje rynek wewnętrzny, że właśnie tu nowa Strategia Lizbońska dla wzrostu i zatrudnienia najlepiej się sprawdziła. Myślę, że taki rozwój może być niesamowicie ciekawy i dynamiczny. A w świetle kryzysu finansowego jest to jeszcze ważniejsze. Każdy ma coś do wygrania poprzez bliższą integrację gospodarczą.
       Chodzi o to, żeby można było zastosować ten sam model również w innych regionach. Maria Åsenius mówi, że rząd Austrii uważnie przygląda się Strategii Bałtyckiej, czy coś podobnego można by było wprowadzić w regionie dunajskim.
       A co z Rosją, dziewiątym krajem bałtyckim? I Petersburg i enklawa kaliningradzka znajdują się nad Morzem Bałtyckim, a jednak nie wchodzą w projekt.
       – Są cały czas informowani o naszych planach. Będziemy zapraszać ich do współpracy w pewnych kwestiach, ale w zasadzie jest to wewnętrzna strategia unijna – mówi Maria Åsenius.
       Osobiście woli kąpać się w lecie na zachodnim wybrzeżu, ale bardzo ją denerwuje, że woda w Bałtyku jest w takim stanie, że ludzie musieli się przyzwyczaić do pływania w mazi kwitnących glonów. I jest to bardzo wrażliwe morze – wymiana wody trwa tu 30 lat.
        – Codziennie przepływa Bałtyk jakieś 2 500 statków, a wiele z nich przewozi ropę lub skroplony gaz. Myślimy, że jeśli uda nam się lepiej skoordynować te transporty, możemy zwiększyć bezpieczeństwo na Morzu Bałtyckim również pod względem ekologicznym – mówi Maria Åsenius.
       Widać, że naprawdę dba o przyszłość regionu. Jak, jej zdaniem, będzie wyglądało to partnerstwo za dziesięć lat?
       – Będę zadowolona, kiedy będziemy mieli czyste morze bez kwitnących glonów, a za to z kwitnącym biznesem. Mam nadzieję, że za dziesięć lat będziemy o wiele bliżej tego celu.

Tekst: Minna Frydén Bonnier (Information from the Government Offices on the Swedish EU Presidency 2009). Tłumaczenie: Ambasada Szwecji w Warszawie.