Literatura szwedzka

W BLASKU DZIECIŃSTWA
I W CIENIU STRINDBERGA

Zwykło się mówić, że historia literatury szwedzkiej zaczęła się w wieku XVIII – od filozofa i mistyka Emanuela Swedenborga. W tym okresie tworzył również nasz narodowy wieszcz, Carl Michael Bellman, autor afirmujących życie i zaklinających śmierć pieśni biesiadnych i frywolnych sielanek.
        Pod koniec XIX wieku było wielu znaczących pisarzy szwedzkich, ale wszyscy pozostali w cieniu demonicznego i kontrowersyjnego Augusta Strindberga, znanego wszem wobec przede wszystkim jako jednego z najbardziej wpływowych dramatopisarzy w historii literatury.
        W pierwszej połowie XX wieku pojawił się w Szwecji silny nurt literacki, znamienny dla naszego szwedzkiego dziedzictwa: proza proletariacka. Jego licznych przedstawicieli – w tym kilka kobiet – łączyło pochodzenie i poruszana tematyka. Biedni synowie chłopów i robotnicy opowiadali w realistycznej poetyce o swoich trudnych latach dorastania na tle dokonujących się przemian, przeobrażania się Szwecji z kraju rolniczego w nowoczesne społeczeństwo przemysłowe, nie stroniąc przy tym od przepojonych miłością lirycznych opisów natury. Eyvind Johnson i Harry Martinson (laureaci literackiej Nagrody Nobla w 1974 r.), Ivar Lo-Johansson, Wilhelm Moberg i Jan Fridegård – to tylko kilka ważnych nazwisk tego pokolenia pisarzy.
        Zwłaszcza ostatnie dziesięciolecie okazało się przełomowe dla współczesnej literatury szwedzkiej. Po długim okresie większej lub mniejszej izolacji coraz więcej dzieł pisarzy szwedzkich tłumaczy się na coraz więcej języków obcych. Twórczość wielu z tych, którzy odnieśli światowy sukces, można zaliczyć do literatury popularnej. To między innymi autorzy powieści kryminalnych i przygodowych – Jan Guillou i Henning Mankell, i autorka powieści obyczajowych – Marianne Fredriksson. Uznanie zyskały również inne gatunki literackie. Prozaik i dramaturg Per Olov Enquist i poeta Tomas Tranströmer doczekali się rozlicznych międzynarodowych nagród i wyróżnień.